En tehlikeli ama en renkli mahalle: Comuna 13

Geçenlerde bununla ilgili facebook’a bir galeri eklemiştim uzun açıklaması ile birlikte. Medellin‘in en tehlikeli mahallesi Comuna 13‘i kısa bir ziyaret etmiştim. Konuyu biraz daha açalım.
San Javier (Comuna 13) Medellin’in değişim çabasının en güzel örneklerinden biri. 15 sene öncesine kadar Medellin’in en tehlikeli mahallesi sayılan Comuna 13 (San Javier) bugün duvarlarını graffitilerin süslediği bir mahalle. Halen kötü bir ünü var. Şöyle diyeyim, Medellinli dil öğretmeni arkadaşımız gelmek istemedi tehlikeli diye. Daha sonra bir kaç Medellinli’ye daha sordum, kimse gidip görmemiş, cesaret etmemişler ya da ilgilenmemişler. Burası şehrin varoşu. Turistseniz ilgi çekiyorsunuz, insanlar bakıyor ama hiç bir tehlike sezmedim. Gündüz vakti sıkıntı yok ama gece orada kalmak istemezsiniz elbette.
San Javier Comuna 13 graffiti

Comuna 13’e hoşgeldiniz!

Medellin’de tüm mahallelerin bir numarası var. Comuna 1 den başlıyor, Comuna 16‘ya kadar. Tek tek isimleri buradan görebilirsiniz. Gel zaman git zaman bu numaraların yerini mahalle isimleri alıyor. Misal en zengin mahalle El Poblado Comuna 14 ama kimse Comuna 14 demiyor. Genelde fakir olan mahalleler için hala Comuna numarası kullanılıyor onların da ismi olmasına rağmen. İşte bu fakir ve de en tehlikeli olan mahalle San Javier, nam-ı diğer Comuna 13.
San Javier Comuna 13 graffiti

Comuna 13’ün büyük kısmı gecekondu mahallesi gibi.

Diğer yandan Medellin’de (ve tüm Kolombiya’da) mahalleler estratolara bölünmüş durumda. Bizde emlak vergisini evin bulunduğu yere göre ödersin ya, daha iyi yerdeyse aynı metrekare için daha çok ödersin, onun gibi bir sınıflandırma. Birden altıya kadar estratolar var, bir en düşük altı en yüksek. Aynı mahallede değişik estratolar olabiliyor ve sen elektrik, su, gaz için estrato 1’de oturandan daha çok vergi veriyorsun. Oturduğun yer ne kadar “iyiyse” estrato artıyor. Estrato bir statü göstergesi. “Kendini estrato 10 zannediyor”, “estrato 1 fahişesi gibi davranma” gibi günlük hayatta kullanılan deyimler var. Sadece büyük şehirlerde Estratolar 6 ya kadar çıkıyor, kasabalarda genelde 1-3 arasıymış. Kolombiya’da halkın %90’ı Estrato 1,2,3 de yaşıyormuş. %35’i de fakirlik sınırının altında yaşıyor. Gelir dağılımı eşitliği konunda oldukça gerideler.

San Javier de Medellin’in ekonomik olarak en fakir bölgesi, estratolar göz önüne alındığında. 2005 verilerine göre %35.7 Estrato 1, %60’ı Estrato 2 ve 3 de yaşıyor. Sadece %5 gibi bir kesim Estrato 4’de yaşıyor. San Javier metro istasyonu yakınına yapılan evlerin bazılarının Estrato 5 olduğu yazılıyor, biraz da alay konusu, “Kim San Javier’de Estrato 5’de oturur ki?” diye.
San Javier Comuna 13 graffiti

San Javier Comuna 13

San Javier kuzeye giden (Panama sınırı) yolların üzerinde olduğu için zamanında uyuşturucu kartelleri bölgeyi ele geçirmiş. Bölgede hükümet etkisi yok, suyu, elektriği yani altyapıyı bu karteller ve burada konuşlanan sol görüşlü gerilla grupları getirmiş. 2002 yılında o zamanki Kolombiya başkanı Alvaro Uribe burayı temizlemeye ant içmiş. Polis, asker ve sağ görüşlü paramiliter grupların birlikte düzenlediği Operasyon Orion sonunda bölgeyi FARC, ELN, CAP gibi örgütlerden temizlemişler. Bir kaç gün süren kuşatmada siviller çapraz ateş altında kalmış. Sağ görüşlü paramiliter grupların katılımı, “kaybolan” yüzlerce kişi ve yaralılar yüzünden hala tartışılan bu operasyon sonucu bölge temizlenmiş.

2010 yılında Medellin’deki 2019 kayıtlı cinayetin 243 tanesi burada işlenmiş ki nüfusu sadece 130.000 bin. Eğer ilgilenen varsa burada Comuna 13’un yakın zamana kadar suç tarihi ile ilgili çok güzel bir derleme var.
San Javier Comuna 13 graffiti

Comuna 13 graffitileri arasında Uruguay’ın tonton devlet başkanı Jose Mujica v mavi vosvosu da var. 

 

San Javier Comuna 13 graffiti

San Javier Comuna 13 graffiti

Sıkıntıların temelinde bölgede devlet otoritesinin boşluğu yatıyor diye yazılıyor.  Bölge sürekli o veya bu çetenin kontrolünde. Ancak 2010’dan sonra bir değişim başlıyor. Konserler veriliyor, graffitiler yapılıyor ve halkın kullanımı için yürüyen merdivenler inşaa ediliyor. San Javier, Medellin’in çevreyelen dağlara doğru olduğundan oldukça dik yokuşlar var. Devlet buraya halkın günlük kullanımı için elektrikli mervidenler inşa etmiş. Yapıldığında bu amaçla kullanılan dünyada ilk, halen de en uzun sistem olma özelliği taşıyor. Birbirine bağlı 6-7 tane merdivenden oluşuyor. Hem bu merdivenlerin etrafında, hem San Javier metro istasyonuna yakın kütüphane çevresinde harika graffitiler var. Buraya düzenenlen yürüyüş turları bile var artık.

Gidip görünce o fakirlikle tezat oluşturan elektrikli merdivenler, duvarları süsleyen graffitiler çok güzel geldi. Bence Medellin’de görülmesi gereken yerlerden biri.

Leave a Reply